Służba 'Queen Mary' na oceanach potrwała od 27 maja 1936 do 11 grudnia 1967 roku, od wyjścia z Southampton w rejs dziewiczy po wykreślenie z brytyjskiego rejestru w Long Beach.

W roku przyszłym przypadnie 60 rocznica zakończenia regularnej pracy QM na Atlantyku.

Oto opowieść o pierwszym i trzydziestym pierwszym roku służby liniowca oznaczonego numerem stoczniowym 534.

Na jednej z dołączonych ilustracji widać pierwszą stronę artykułu o 'Queen Mary', jaki ukazał się w Morzu nr 6/68 z okazji zakończenia jej służby na Atlantyku.

RMS Queen Mary: rok pierwszy i rok ostatni

 

1 grudnia 1930 roku w stoczni John Brown & Co. odbywa się uroczystość położenia na specjalnie zbudowanej pochylni stępki pod budowę Nr 534. Jest to wówczas najdłuższa stępka, położona kiedykolwiek na pochylni w Wielkiej Brytanii. Pierwszy nit wbija w nią ówczesny dyrektor stoczni, pan Donald Skiffington, żywa legenda brytyjskiego okrętownictwa. Ogółem w cały kadłub zostanie wbitych aż dziesięć milionów nitów.

26 września 1934 roku kadłub Nr 534 zostaje uroczyście zwodowany w obecności Króla Jerzego V i Królowej Mary. Jej Wysokość osobiście dokonuje chrztu statku, nadając mu drugie ze swoich ośmiu (!) imion: ‘Mam zaszczyt nadać temu statkowi imię Queen Mary. Życzę powodzenia jemu, i wszystkim, którzy kiedykolwiek będą na nim pływać’. Następnie uruchamia mechanizm zwalniający stopery. "Queen Mary” jest pierwszym statkiem w historii swego armatora, nazwanym imieniem osoby żyjącej w chwili jego wodowania i ochrzczonym przez samą Patronkę. Po zejściu z pochylni kadłub statku zostaje wprowadzony do basenu wyposażeniowego stoczni.

 

Rok pierwszy (1936)

W południe 12 maja RMS „Queen Mary” zostaje oficjalnie przekazana przez stocznię armatorowi.

Jest ostatnim wielokominowcem Atlantyku, pięknym statkiem o tradycyjnych liniach, czarnym kadłubie z dziobówką, trzech kominach w „cunardowskich” kolorach i dwóch masztach. Ma 80,774 BRT, 1019,5' (310.7 m) długości, 118' (36 m) szerokości i 39' (11.9 m) zanurzenia, dwanaście pokładów, półtorej setki przedziałów wodoszczelnych i 2,139 miejsc pasażerskich w trzech klasach. Turboparowy napęd o mocy aż 212,000 KM, zasilany parą przez 24 wodnorurowe kotły i pracujący na cztery śruby, pozwoli jej na rozwijanie podróżnej prędkości prawie 29 węzłów! Załoga tego pływającego miasta liczy około 1,200 osób.

25 maja wizytę na pokładzie statku składają: Król Edward VIII, Królowa Wdowa Mary, Książę i Księżna Yorku (późniejszy Król Jerzy VI i jego żona Elizabeth), Księżniczka Elżbieta (późniejsza Królowa Elżbieta II), Książę i Księżna Kentu oraz Księżna Gloucester. Królowa Mary przekazuje swój osobisty sztandar załodze statku. Będzie on eksponowany na pokładzie liniowca przez cały okres jego służby; po czym zostanie przeniesiony na RMS „Queen Elizabeth 2".

27 maja o godzinie 16.33 czasu Greenwich RMS następuje wejście smoka na Stary Szlak: „Queen Mary” opuszcza Southampton, wychodząc w swą dziewiczą podróż do Nowego Jorku. Liniowcem dowodzi komodor Sir Edgar Britten (1874-1936). Załoga liczy 1186 osób. Na pokładzie statku jest 1742 pasażerów, w tym ponad stu dziennikarzy radia i prasy. Radiowcy z BBC prowadzą transmisje na żywo z takich miejsc, jak maszynownia, mostek, sterownia, czy główny salon pierwszej klasy. Zainteresowanie „Królową” przekracza Atlantyk: w historycznej podróży liniowca uczestniczą dziennikarze dwóch stacji radiowych z USA. O 20.47 statek zawija do Cherbourga, skąd wychodzi 39 minut po północy następnego dnia. W tymże porcie na „Królową” potajemnie okrętuje się pierwsza w jej dziejach pasażerka na gapę – dziennikarka z Kanady, która protestuje w ten sposób przeciwko wyłączeniu kobiet z ekip reporterskich, obsługujących dziewiczy rejs statku. U celu podróży opuści bez przeszkód pokład liniowca, a jej niezwykła przygoda obiegnie później łamy prasy całego świata. Na Atlantyku na „Królowej” odkryty zostaje jeszcze jeden „blinda” – 41-letni Frank Gardner, bezrobotny z Cardiff w Walii. Na pokład liniowca wchodzi jeszcze w Southampton, udając smarowacza, po czym ukrywa się w ładowni. Po znalezieniu załoga zatrudnia go, jako pomocnika w kuchni, lecz w Nowym Jorku pechowiec zostaje natychmiast aresztowany i odesłany z powrotem do Anglii.

1 czerwca, o 16.20 czasu lokalnego, „Queen Mary” wchodzi do basenu Cunarda w porcie nowojorskim. Czas przejścia między Bishop's Rock a latarniowcem Ambrose – 5 dni, 5 godzin i 13 minut. Z powodu mgły nie udaje się zdobyć Błękitnej Wstęgi Atlantyku w dziewiczej podróży, choć po wyjściu z mgły mechanicy liniowca robią, co tylko w ich mocy, by nadrobić opóźnienie i pokonać piękną francuską rywalkę. Powitanie w porcie nowojorskim jest jednak królewskie. M. in. jeszcze przed wejściem do portu nad statkiem kilkakrotnie przelatuje w swoistym geście pozdrowienia DC-2, za którego sterami siedzi słynny „as” z pierwszej wojny światowej, Eddie Rickenbacker. Z pokładu maszyny sypią się na „Królową” tysiące białych kwiatów. Z pomocą holowników liniowiec wchodzi do basenu i staje przy Pirsie Nr 90 na rzece Hudson. Delegacja Zarządu Cunard White Star Line z przewodniczącym Rady Nadzorczej Sir Percy Batesem i kapitanem Sir E Brittenem w składzie udaje się do nowojorskiego Ratusza, gdzie w obecności Markiza Milford Haven z małżonką następuje właściwe powitanie nowego statku przez Burmistrza Nowego Jorku, pana Fiorello LaGuardię. Tymczasem ciekawi Nowojorczycy zwiedzają stojący w porcie statek; opłata wynosi jednego dolara od osoby. Dochód wędruje na fundusz pomocy ludziom morza. „Queen Mary” przeżywa prawdziwą inwazję dziesiątków tysięcy ludzi. „Łowcy pamiątek” ogołacają statek ze wszystkiego, co tylko nie jest na stałe umocowane: statkowe popielniczki, sztućce, a nawet czajniczki do herbaty.

19-31 sierpnia, w podroży nr 6 (w trzy miesiące po rejsie dziewiczym) – załoga „Queen Mary” dopina swego i oficjalnie odbiera Błękitną Wstęgę „Normandie", pokonując dystans pomiędzy latarniowcem Ambrose a Bishop Rock u zachodnich wybrzeży Anglii w trzy dni, dwadzieścia trzy godziny i pięćdziesiąt siedem minut. Na dystansie liczącym prawie 3000 mil morskich statek rozwija średnią prędkość 30,63 w – wręcz niewyobrażalną dla jednostki o tonażu ponad 80,000 BRT!

Twardzi Francuzi zdobędą trofeum ponownie w 1937 roku.

* * *

Rok ostatni

W lutym i marcu „Królowa” odbywa dwie wycieczki. W kwietniu wielki swój dzień przeżywa sławny w swoim czasie port w irlandzkim Cobh: po raz pierwszy w jego historii zawija do niego liniowiec Cunarda typu „Queen” (RMS „Queen Mary”). W dniu 7 maja do Cunarda nadchodzi drugi list z Long Beach. W dniu 8 maja kapitanowie obu „Królowych” Cunarda otwierają zalakowane koperty z informacjami o decyzji armatora co do sprzedaży wielkich liniowców. Do siedziby armatora zaczynają napływać rozmaite oferty zakupu statków – m.in. ta od pewnego mieszkańca Teksasu, który proponuje zespawanie kadłubów obu „Królowych” i w ten sposób budowę największego na świecie katamaranu (!) W dniu 25 maja dochodzi do pierwszego spotkania przedstawicieli władz Long Beach i Zarządu Cunarda w sprawie ewentualnego zakupu „Queen Mary”. 27 lipca oferta zakupu statku przez miasto Long Beach za sumę 3,45 mln $ zostaje przyjęta. Tymczasem w dniu 20 września (po dwóch latach, dwóch miesiącach, dwóch tygodniach i dwóch dniach od położenia stępki) z pochylni stoczni Upper Clyde Shipbuilders (dawniej John Brown & Co.) w Clydebank spływa na wodę kadłub kolejnego liniowca dla Cunarda – mniejszej i krótszej, ale rewelacyjnej architektonicznie jednostki, mającej zastąpić „Queen Mary” w jego flocie. Statek oznaczony dotąd jako Job no. 736 otrzymuje imię „Queen Elizabeth 2”. Matką chrzestną jest Jej Wysokość Królowa Elżbieta II. 27 września „Queen Mary” zawija do Southampton, kończąc ostatnią w swej karierze podróż transatlantycką na Wschód. Jest to jej tysiączna trawersata Atlantyku! W dniach 29 września – 6 października „Królowa” odbywa wycieczkę z Southampton do Las Palmas i Gibraltaru, oznaczoną jako podróż nr 514. W dniach 13-19 października wyrusza na jeszcze jedną wycieczkę z Southampton do Las Palmas (podróż nr 515).

Wreszcie 31 października roku „Queen Mary”, prowadzona przez komodora Johna Treasure Jonesa (1905-93; 36. i ostatniego morskiego dowódcę liniowca) wypływa z Southampton w podróż nr 516, szczerze opłakana przez Brytyjczyków. Na pokładzie „Królowej” jest 1200 jej Najwierniejszych Pasażerów: popłyną wraz z nią! Honory oddaje m. in. Królewska Marynarka Wojenna, a tuż przed wyjściem w morze orkiestra Korpusu Królewskiej Piechoty Morskiej gra starą, szkocką pieśń pożegnalną „Auld Lang Syne”.

Ostatnia podróż „Queen Mary” – to jej najdłuższy rejs w czasach pokoju: statek przepłynie niemal 14600 Mm i zawinie do szeregu egzotycznych portów, m. in. Lizbony, Las Palmas, Rio de Janeiro, Valparaiso, Callao, Balboa i Acapulco.

Podczas okrążania Przylądka Horn łaskawy Posejdon składa legendarnemu statkowi królewski hołd, zsyłając zamiast sztormu jedynie opady deszczu. "Queen Mary" jest największym w dziejach żeglugi „pasażerem”, jaki okrążył Cape Horn, przewożąc wokół niego największą w historii liczbę ludzi. Pasażerowie opływają Horn oryginalnie, na przykład w autentycznym, londyńskim double-deckerze, jednym z dwóch wiezionych przez statek do Long Beach, i za... stosownymi biletami. Zebrane w ten sposób pieniądze trafiają następnie do jednej ze szkół w chilijskim Valparaiso, bliźniaczym mieście Long Beach.

Pan Dutch Miller, szef ratowników w Long Beach, podczas okrążania Hornu pływa sobie w basenie „Królowej”; w ten sposób zostaje pierwszym człowiekiem, który okrąża Horn... wpław. Na pokładzie „Queen Mary” powstaje oficjalny Klub Przyjaciół statku, którego celem ma być zachowanie jej wspaniałej tradycji.

W odległości pół tysiąca mil od Long Beach „Queen Mary” zostaje powitana kwiatami z powietrza, podobnie, jak w czerwcu 1936 roku w Nowym Jorku...

W dniu 9 grudnia w Long Beach, wśród jednostek witających „Królową”, jest m. in. USS „Long Beach”, pierwszy krążownik świata o tzw. 'atomowym' napędzie. O 12.07 czasu lokalnego, już przy pirsie portowym, komodor John T Jones poleca po raz ostatni 'odstawić maszyny'.

11 grudnia RMS "Queen Mary" zostaje oficjalnie wykreślona z rejestru statków brytyjskich i przekazana miastu Long Beach.

Morska służba liniowca dobiega w ten sposób końca.

W 2026 roku twardy i wspaniały statek WCIĄŻ ISTNIEJE.

 

STO LAT, „KRÓLOWO”!!!

WMW